Улаанбаатарт src: url('/news/css/fonts/gogo.eot?') format('eot'), url('/news/css/fonts/gogo.ttf') format('truetype'), url('/news/css/fonts/gogo.otf') format('opentype'); хэмийн дулаан байна.

Чацаргана жимс -Хөгжлийн гарц


2017 оны 09 сарын 20

“Шинэ хөдөө төсөл”

Шинэ Хөдөө төслийн багийнхан Увс, Ховд аймагт ажиллаа.

Энэ удаа төслийг санаачлагч Ж.Бат-Эрдэнэ гишүүн Увс аймагт чацаргана жимсний тариалалт, боловсруулалт, зах зээлийг онцлон судалж сонирхсон юм.

Өвөлдөө -40, зундаа +40 хэмийн халуунд ургадаг тус жимсний үр өгөөжийн талаар монгол төдийгүй дэлхий нийт судалгаагаар байгалийн витаминлаг чанар нь хүний биед хүн орхойдооноос ч илүү эрч хүч өгөх, биеийн эсэргүүцэл сайжруулах, залуужуулах маш олон давуу талтайг тогтоосон байдаг.

Тийм ч учраас хүнсэнд төдийгүй гоо сайхан, эрүүл мэнд, эм тарианд хүртэл хэрэглэгддэг тус жимсийг монголоос экспортлох хүсэлт улам нэмэгдсээр байна.

Өнөөдрийн байдлаар Увс аймагт 470 гаруй өрх 710 гаруй га талбайд чацаргана тариалж, жилдээ 600-800 гаруй тонн чацаргана хураан авч байна. Үүнээс 300 гаруй тонныг нь л үйлдвэрийн аргаар боловсруулж зах зээлд нийлүүлдэг гэнэ.

Нэг га талбайд 1000 орчим чацаргана тарьж, ургуулахад жилд 15-20 сая орчим төгрөгийн ашигтай ажиллах боломжтой бөгөөд чацарганаа боловсруулж, тос, жүүсийг нь ялгаад зах зээлд нийлүүлхэд үүнээс ч илүү ашигтай гэдгийг  нутгийн иргэд хэлж байна. 

Тус аймгийнхан тус тусдаа хашаандаа чацаргана тариалдаг байсан бол одоо хамтраад өрхийн аж ахуй эрхлэх болсон нь илүү ашгаа өгөх болжээ. Тиймээс хоршоолж жимс тарих, хамтарч үйлдвэр байгуулах хүсэлтэй иргэд олон болсон гэнэ.

Жишээ нь 100 кг чацарганыг боловсруулахгүй, жимс байдлаар зарахад орон нутагт 250 мянган төгрөг болдог бол тос, жүүсийг ялгаад зарахад 4-5 сая төгрөг болдог тухай тэд ярьж байлаа. Түүнээс гадна гадны улс орнууд ч чацарганыг боловсруулсан байдлаар нь их хэмжээгээр худалдаж авах санал тавьдаг тухай ярьж байна.

Тухайлбал АНУ-аас Увс аймгийн удирдлагуудтай холбогдож “Жил бүр чацарганы тос нийлүүлэх боломж байна уу” гэсэн хүсэлтийг удаа дараа тавьж байгаа бөгөөд тэдний зүгээс тавьж буй эрэлтийг хангаж чадахгүй байгаа тухай  хэлж байна.  

Цаашдаа бид хашаа хашаандаа чацаргана тарьж, тус бүрдээ борлуулдаг биш, нэгдсэн нэг сүлжээтэй, боловсруулах том үйлдвэр л хэрэгтэй байгаа тухай Увсчууд хүсч байлаа.  Хэрвээ нэгдсэн ийм сүлжээнд холбогдчихвол “Бид чацарганаа тарьж, ургуулж чаддаг болсон” гэдгийг тэд хэлж байсан юм.

УИХ-ын гишүүн Ж.Бат-Эрдэнийн хувьд Булган аймагтаа өнгөрсөн жилээс эхлэн “Чацаргана” төслийг хэрэгжүүлж эхэлсэн. Энэ төсөл нь айл өрх нэгдэж жимс, жимсгэнэ тарьж орлогоо нэмэгдүүлэх зорилготой бөгөөд өнгөрсөн хавраас эхлэн сум болгонд чацаргана тарьж эхлээд байгаа.

Нэг айл нэг га талбайд 1000 орчим суулгац тарихад жилд  20 орчим сая төгрөгийн ашигтай ажиллах боломжтой” гэсэн зорилго тавьж тэрээр энэ төслөө эхлүүлжээ.

Сум бүрт эхлүүлсэн тус хөтөлбөр өнгөрсөн хавар суулгацаа суулгаж эхлүүлсэн ч зарим нь  гүйцэт нахиалаагүй. Хоёр жил сайн арчилчихвал гурван жилийн дараа үр өгөөжөө өгч эхлэх бөгөөд хамгийн гол нь арчилгаа тордолгооноос шалтгаалахаар байгаа гэнэ.

Булган аймгийн Засаг даргын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт 16 суманд 300 га талбайд чацаргана тариалахаар төлөвлөсөн. Өнгөрсөн хавар 90 гаруй га талбайд тарьсан байна. Энэ намар 200 гаруй га талбайд чацаргана тариалахаар төлөвлөж байгаа юм. Иргэдэд чацарганы суулгацыг 5 жилийн хугацаатай хүүгүй зээлээр олгож байна. Өөрөөр хэлбэл таван жилийн дараа иргэд тарьсан жимсээрээ эргүүлэн төлөх нөхцөлтэй юм байна.

Булган аймагт удахгүй чацаргана боловсруулах үйлдвэр байгуулна. Ингэснээр өрх бүр үйлдвэрлэгч болж, аймгийн иргэд чацарганаас жилд 50 тэрбум төгрөгийн ашиг олно гэсэн тооцоолол байна.

Өнөөдөр улсын хэмжээнд чацаргана жимсний тариалалтыг Увс, Сэлэнгэ, Хархорин, Өвөрхангай зэрэг аймгуудад эрчимтэй тариалж байгаа бөгөөд энэхүү тариалалтыг дагасан боловсруулах жижиг дунд үйлдвэрүүд шаардлагатай, мөн зах зээлийн сүлжээг нэгдсэн цэгээр борлуулахыг төрөөс дэмжих зөв юм гэж “Шинэ хөдөө” төслийг санаачлагч Ж.Бат-Эрдэнэ гишүүн хэлж байлаа.

 

 

 



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд todaynews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Zochin (223.39.188.X) 2017 оны 09 сарын 20

Shine huduu tusul vneheer sain tusul bolj heregjih yostoi.ajiltai orlogtoi mongol ailiin tuluu hiij bui ajild chini amjilt hvsie.vvniig zasgiin gazar Uihural demjeed yawah heregtei

(0)  | (0)

[Хариулах]

Холбоотой мэдээ


ЗТХ-ийн сайд Ж. ...

УИХ-ын гишүүн, Зам тээврийн хөгжлийн сайд

2017 оны 11 сарын 28

Багш нь хоцорло ...

Дорноговь аймгийн Замын-Үүд суманд энэ сар

2017 оны 11 сарын 06

Чацаргана жимс ...

;Шинэ хөдөө төсөл"

 Шинэ

2017 оны 09 сарын 20

Хөдөөг хөгжүүлэ ...

Булган аймгаас сонгогдсон Ж.Бат-Эрдэнэ гиш

2017 оны 09 сарын 11


Иргэний индэр